Szybkie czytanie – szybkie rozumienie

Ogólnie przyjęty pogląd mówi, iż wolne i dokładne czytanie jest najlepsza metodą na dokładne zrozumienie tekstu. Jednak badania wykazują, że tak naprawdę szybkie czytanie powoduje szybsze zrozumienie czytanego tekstu. Dzieje się tak, dlatego iż w procesie szybkiego czytania mniej ingerujemy w działanie oczu, skracamy drogę od kanału wzrokowego do mózgu i nie doprowadzamy tym samym do jego rozleniwienia.

Zwiększenie zdolności zrozumienia pomaga z kolei w lepszym zapamiętywaniu przyswajanych informacji, co jest szczególnie istotne w ostatnich latach, kiedy ilość informacji koniecznych do przyswojenia przez przeciętnego człowieka wzrasta z każdym dniem. Czytając szybko nie tylko oszczędzamy czas, ale zwiększamy potencjalne możliwości zapamiętania i utrwalenia przeczytanych informacji.

Początkowo do nauki szybkiego czytania wykorzystywano metody oparte na wykorzystywaniu naturalnych procesów nauczania.. W miarę rozwoju techniki uczonym udało się opracować kilka przyrządów znacznie ułatwiających naukę szybkiego czytania są to:

• Tachistoskop jest to jedno z najstarszych urządzeń wykorzystywanych do nauki czytania. Urządzenie ma postać pudełka, wewnątrz którego znajdują się taśmy z tekstem umieszczone na specjalnych wałkach służących do przewijania. Przewijane napisy odczytuje się przez specjalne okienko w obudowie urządzenia. Poprzez zmianę prędkości przewijania tekstu można regulować prędkość czytania, która wzrasta w miarę treningu.
  Początkowo tachistoskopy służyły w czasie II wojny światowej jako urządzenia treningowe do rozpoznawania przez ludność cywilną sylwetek nieprzyjacielskich samolotów. Z czasem jednak zaczęto wykorzystywać je do nauki szybkiego czytania dokumentów urzędowych.
• Paser tutaj główną rolę odgrywa specjalna linijka która porusza się po określonym fragmencie tekstu przysłaniając określone wyrazy lub zdania przesuwając się od góry do dołu strony, zmuszając tym samym do przyśpieszenia procesu czytania. Podobnie jak we wcześniejszych urządzeniach paser zmusza do ogarniania wzrokiem coraz większych partii tekstu.
• Frazoskop to urządzenie zbudowane jest na podobnej zasadzie. W obudowie aparatu znajduje się specjalne okienko przysłaniane charakterystyczną przysłoną, którą zwalnia się za pomocą spustu na czas emisji 1125, 1150 lub 11100 sekundy. Frazoskop działa na zasadzie rzutnika. wewnątrz znajdują się serie tablic zawierające cyfry, słowa lub złożone wyrażenia, które odczytuje się podczas emisji. Tutaj trening czytania polega na kształceniu możliwości spostrzegania, rozpoznawania słów oraz ich kombinacji. Na każdej z tablic frazoskopu znajduje się 20 zdań których stopień trudności stopniowo wzrasta. Trening polega na odczytywaniu określonych fragmentów tekstu w ograniczonym czasie, a następnie na sprawdzeniu ich rozumienia. Dzięki nauce za pomocą tego urządzenia uczący się nabywają zdolność ogarniania dużych grup wyrazów i fragmentów tekstu podczas jednego spojrzenia.
• Film nauka polega na wyświetlaniu na ekranie tekstu w postaci całej strony a następnie specjalnym modyfikacjom np. przysłanianiu określonych wyrazów, zmianie ostrości poprzez rozmywanie części zdań a wyostrzaniu kilku wyrazów czy przesuwaniu skokami odcinków wyrazów wzdłuż wierszy. Takie modyfikacje tekstu wymuszają u uczącego się skupienia na całej partii tekstu oraz narzucają określone tempo czytania. Po obejrzeniu pierwszego filmu czytający potrafi czytać z prędkością 180 słów na minutę, prędkość ta jednak systematycznie wzrasta, tym samym wpływając na kat widzenia i zwiększając zdolność spostrzegania.

Osobną kategorią przyrządów używanych do nauki szybkiego czytania są wskaźniki. Żeby korzystać ze wskaźnika nie potrzebujemy specjalnych urządzeń, wystarczy ołówek, długopis, pałeczka do jedzenia ryżu czy kursor myszy – ważne aby wskaźnik był na tyle cienki i długi aby nie przysłaniał nam pola widzenia. Z tego też powodu nie zaleca się zastępowania wskaźnika poprzez użycie palca bądź ręki – ich znaczna grubość przeszkadza w dokładnym widzeniu tekstu.

W przypadku stosowania wskaźników istotne są techniki ich stosowania – rozwijają one w znacznym stopniu zdolność widzenia peryferyjnego oraz tzw. pamięć fotograficzną.

Techniki wodzenia wskaźnikiem po tekście:

• przebieg co drugą linię
  Zamiast jednej linii tekstu obejmujemy wzrokiem jednocześnie dwie , przesuwamy wskaźnik ruchem jednostajnym poniżej dwóch linii tekstu, unosząc go kilka milimetrów ponad stronę podczas ruchu powrotnego i przesuwając go następnie pod kolejna para linii. Technika ta zmusza mózg do wykorzystywania w procesie czytania zarówno widzenia poziomego jak i pionowego
• przebieg zmienny
  Postępujemy identycznie jak w przypadku przebiegu co drugiej linii, ale obejmujemy wzrokiem jednocześnie tyle linii ile zdołamy np. zaawansowani czytelnicy „przeskakują” od 6 do 8 linii
• przebieg odwrócony
  Tzw. „czytanie do tyłu” czyli od lewej do prawej. Czytający obejmuje wzrokiem od pięciu do sześciu słów, dodatkowo mózg ma za zadanie ułożenie jednostek znaczeniowych w odpowiednim porządku. Wbrew pozorom czytanie „od tyłu” nie jest trudne i da się go nauczyć dzięki cierpliwemu powtarzaniu ćwiczeń.

Zaawansowane techniki wodzenia wskaźnikiem.

Kiedy dzięki ćwiczeniom uda się czytającemu opanować podstawowe techniki wodzenia wskaźnikiem, a jego szybkość czytania poprawi się, może on zacząć stosować techniki wodzenia wskaźnikiem o większym stopniu zaawansowania. Mogą one być wykonywane pod różnymi kątami i z różną prędkością. Osoby wnikliwie i dokładnie czytające potrzebują około 30 sekund na przeczytanie jednej strony tekstu z użyciem którejś z zaawansowanych technik wodzenia wskaźnikiem. Na samo ćwiczenie, przeglądanie i przypominanie powinno czytającemu wystarczyć 10 sekund. Dlatego jeżeli czas ten nie jest osiągany zaleca się aby czytelnik powrócił do ćwiczeń z podstawowymi technikami wodzenia wskaźnikiem, do czasu aż uda mu się poprawić szybkość czytania.

Techniki zaawansowane to:

• Technika podwójnych marginesów
  polega ona na tym, iż palec lub kciuk przesuwa się w dół lewego marginesu, a wskaźnik w dół prawego. Technika ta przydaje się przede wszystkim podczas nauki
• Technika „S”
  technika ta łączy ruch do przodu z odwróconym, każdy przebieg może obejmować jedną, dwie lub kilka linii
• Zygzak
  jest to najbardziej zaawansowana spośród wszystkich metod wodzenia wskaźnikiem i wykorzystuje ona pole widzenia peryferyjnego u czytającego.
  Technika ta, polega na przesuwaniu wskaźnika łagodnym ruchem po skosie w dół, obejmując kilka linii wykonując małą pętlę przy marginesie i powracając ruchem ukośnym robiąc kolejną pętlę w pobliżu przeciwnego marginesu aż do końca strony.
• Pętla
  technika ta w pewnym stopniu przypomina zygzak ale z tą różnicą, że to co w technice zygzaka stanowi małe pętle, w tej technice staje się dużym obszarem tekstu, który sam w sobie stanowić może przedmiot pełnego zatrzymania wzroku
• Fala pionowa
  W technice tej oczy czytającego prześlizgują się rytmicznymi falami, odchylając się lekko lewo i w prawo, w dół środkowej części strony. Technika ta łączy w sobie czytanie „do przodu” z czytaniem „do tyłu” wykorzystując jednocześnie widzenie peryferyjne poziome i pionowe w stopniu maksymalnym
• Podwójny wskaźnik
  Technika podwójnego wskaźnika polega na jednoczesnym użyciu dwóch wskaźników- przeważnie stosujemy wskaźnik z jednej strony a kciuk lub palec z drugiej, poruszając nimi wzdłuż marginesów, podczas gdy oczy pochłaniają informacje między nimi
• Leniwe „S”
  technika ta łączy elementy techniki „S”, zygzaka i pionowej fali. Polega ona na przepływaniu w dół strony ciągiem ruchów w kształcie normalnej i odwróconej literki "S". Przeważnie wystarczy pięć ruchów aby przeczytać stronę tekstu.

We wszystkich zaawansowanych technikach wodzenia wskaźnikiem zasięg ruchów w poziomie może być zwiększany lub zmniejszany. Czytający może przesuwać wskaźnik od marginesu do marginesu lub ograniczyć się tylko do trzech czwartych centralnej części strony, zmuszając swoje widzenie peryferyjne

Obecnie, w dobie pełnej komputeryzacji i informatyzacji nie ma już potrzeby używania tych wszystkich drogich i skomplikowanych urządzeń. Zamiast nich wystarczy nam wskaźnik, dostęp do komputera i specjalne oprogramowanie, stworzone z myślą o nauce szybkiego czytania jak np. „abc.ultra”.

Oprogramowanie to wykorzystuje wszystkie dostępne metody nauki szybkiego czytania a jego niewątpliwą zaletą, jest to, że w jasny i przejrzysty sposób umożliwia ocenę postępów w czytaniu i eliminuje konieczność korzystania z pomocy osób trzecich np. w celu określenia aktualnej szybkości czytania użytkownika.